Trauma

In het veelomvattende boek Traumasporen van Bessel van der Kolk staan voor mij heel veel herkenbare opmerkingen over trauma.

Hij bespreekt ongebruikelijke therapievormen, onderzocht op werkzaamheid bij het veranderen van de sporen van trauma of PTSS in het lichaam. Zo vond hij wetenschappelijk bewijs voor de werkzaamheid van yoga, mindfulness ademtraining en last but not least neurofeedback!

Eerder las ik niet veel over de toepassing van neurofeedback bij de gevolgen van trauma. Gezien het effect van trauma op het functioneren van de hersenen, is het eigenlijk wel heel logisch dat je er met neurofeedback ook wat aan kunt doen. Hij noemt dit herbedrading van de hersenen.

Er is een groot verschil tussen trauma dat bij kleine kinderen herhaaldelijk plaatsvindt en een eenmalige traumatische gebeurtenis in volwassenheid.

Bij misbruik dat herhaaldelijk plaatsvindt, met name door een persoon die vertrouwd wordt, ontwikkelen de hersenen anders dan normaal. Er ontstaat een heel systeem van overleving, met andere hersenverbindingen. Vaak ontstaan er leerproblemen doordat de hersenen niet toekomen aan leren. Hoe ingrijpender hoe complexer de behandeling.

Behandeling van trauma of PTSS gaat via verschillende vormen. Er is vaak sprake van hypo- of hyperarousal in de hersenen en de rest van het lichaam en met yoga/ mindfulness/ademtraining/EMDR en/of neurofeedback kan aan regulatie daarvan worden gewerkt. In de rechter temporale hersenen, ook het angstcentrum genoemd, is er vaak overmatige activiteit. Door via neurofeedback deze activiteit af te remmen, kun je de angst verminderen. Daarnaast is er teveel trage hersengolfactiviteit (Delta en Theta), met name in het frontale gedeelte waardoor er concentratieproblemen zijn. Dit lijkt op wat er aan de hand is bij AD(H)D en kan dus ook met neurofeedback behandeld worden. Als dit heeft geleid tot een meer stabiel zelfgevoel, kan er gewerkt worden aan problemen in het dagelijks leven met vormen van ‘praat’ of ‘spel’ therapie.

Hechting

Hechting

De laatste tijd kom ik regelmatig artikelen tegen over de invloed van hechting in de eerste levensjaren.

De eerste theorieën over hechting zijn geformuleerd door Bowlby. Uit onderzoeken die hij deed kwamen 3 hechtingsstijlen naar voren:

* veilig gehecht

* angstig gehecht

* vermijdend gehecht

Mensen met een vermijdende hechtingsstijl zijn geneigd emotioneel afstand te houden tot andere mensen. Angstig gehechte mensen zijn bang door anderen afgewezen te worden, maar willen wel contact met anderen. Het spreekt voor zich dat als je vermijdend in het leven staat, alle nieuwe stappen nogal wat van je vragen. Angstig gehechte mensen willen juist wel graag verbinding dus nemen wel nieuwe stappen, maar ondervinden daarbij stress.

Uit hersenonderzoek is gebleken dat de hersenen neurologische ‘paden’ ontwikkelen onder invloed van de hechting, waarbij de stijl verschillende paden tot gevolg heeft. Pijnlijke ervaringen, bijvoorbeeld van afwijzing, maken dat er een bescherming wordt ontwikkeld en dat er andere paden worden bewandeld. Het zenuwstelsel kan ook zo ontwikkelen dat er voortdurend alertheid is.

Er bestaat een sympatisch en een para-sympatisch zenuwstelsel. Het sympatische deel is voor de actie, hoort bij de alerte staat. Het para-sympatische deel hoort bij het ontspannen, de rust en het herstel.

Als het sympatische zenuwstelsel te actief is, kan er overspannenheid ontstaan en een gebrek aan herstel.

Bij burn-out is dit het geval; te weinig herstel, te weinig opladen van de energie met uitputting tot gevolg.

Wat kun je doen aan de gevolgen van een problematische hechting?

Het is altijd ondersteunend om te zorgen dat het para-sympatische zenuwstelsel voldoende ingeschakeld wordt. Dit kan heel goed met ademtraining.

Verder zijn er steeds meer therapieën ontwikkeld die gericht zijn op het veranderen en verbeteren van de neurologische ‘paden’ of circuits in de hersenen.

Er bestaan invasieve therapieën die heel direct iets in de hersenen doen. En er bestaan therapieën via visuele, auditieve, tactiele stimulatie en gesprekken gaan.

Zo is er EMDR, waarbij er op gebied van traumatische herinneringen veranderingen plaatsvinden in de hersenen.

Er is neurofeedback, waarbij je hersenactiviteit verandert: dat kan bestaan uit meer concentratiehersengolven (bêta) en minder slaapgolven (thêta).

En ook bij gesprekstherapie kunnen de paden of circuits in de hersenen verlegd worden.

Concentratie

Concentratie

Eindelijk is er weer aandacht voor het gegeven dat de concentratie in een kantoortuin minder goed is dan als werknemers alleen werken, zie het artikel in de Intermediair: Weg-met-de-kantoortuin.

Het lijkt heel logisch, maar lange tijd werd de kantoortuin toch als een goede manier gepresenteerd om gezamenlijk aan het werk te gaan.

De teamleider zou daarbij goed overzicht kunnen houden over de werknemers en direct kunnen aansturen waar nodig.

In realiteit was het moeilijk te zien waar aansturing nodig was. Er werd veel overlegd, samengewerkt, of was dat meer een vorm van sociaal verkeer die niet bevorderend was voor het werk?

Ook klaslokalen op de basisschool lijken op kantoortuinen. Vooral als er geen klassikaal les wordt gegeven, maar ieder op zijn eigen niveau werkt en kinderen samen werkjes maken.

Er is altijd rumoer, beweging, kinderen lopen ook in en uit de klas. Voor iedereen is dat onrustig, maar voor prikkelgevoelige kinderen is het heel moeizaam zich te concentreren. Kinderen met AD(H)D of ADD hebben dan veel moeite zich te blijven concentreren op hun eigen werk in plaats van te reageren op alles wat er om hen heen gebeurt.

Er worden vaak oplossingen gevonden in de vorm van meer afsluiten van prikkels van buiten, zoals een koptelefoon of een tafel met afscherming. Soms krijgen ze bijles, 1 op 1 en gaan heel snel vooruit. Ligt dat dan aan de kwaliteit van de bijles of dat er verder geen afleiding is?

Zouden kinderen sneller leren als er meer stilte zou zijn in de klas? Wie weet is het tijd voor stilte oefeningen in de klas.

En wat betreft kantoortuinen,  ik zou zeggen, weg ermee. Waarschijnlijk is een eigen kamer voor elke werknemer te duur.

Dan maar lekker thuis werken. Voor sociaal verkeer een borrel. Voor vergaderen een vergaderruimte.

Werk ze!

(in stilte)

concentratie
concentratie

Cito stress

Rondom de CITO toetsen heerst een hoop stress.

cito stress
cito stress

 

Oorspronkelijk is het CITO leerlingvolgsysteem bedacht om een leerling in zijn eigen ontwikkeling te volgen. Landelijk worden deze toetsen afgenomen om zo een score te verkrijgen. Lees verder “Cito stress”

Stress

Stress brengt een fysieke reactie bij iemand teweeg. Er kunnen allerlei hormonen worden aangemaakt, waaronder adrenaline. Als iemand langdurig onder stress staat, is er cortisol in het bloed te vinden. Na nog langere tijd komen er ook veranderingen in de hersenen en mogelijk ook in organen. Uiteindelijk raakt iemand uitgeput en daarna volgt de dood. Dat kan overigens een tijdje duren… Lees verder “Stress”

The sea, the sea

De zee neemt, de zee geeft. Soms droom ik over wonen aan het strand, opstaan als de zon opkomt en lopend langs de vloedlijn aangespoelde schatten verzamelen. Van al die mooie dingen maak ik nog mooiere composities. Vroeger woonde ik in Castricum en altijd als ik naar het strand ging, werd ik rustig van de zee. Lees verder “The sea, the sea”