Trauma

In het veelomvattende boek Traumasporen van Bessel van der Kolk staan voor mij heel veel herkenbare opmerkingen over trauma.

Hij bespreekt ongebruikelijke therapievormen, onderzocht op werkzaamheid bij het veranderen van de sporen van trauma of PTSS in het lichaam. Zo vond hij wetenschappelijk bewijs voor de werkzaamheid van yoga, mindfulness ademtraining en last but not least neurofeedback!

Eerder las ik niet veel over de toepassing van neurofeedback bij de gevolgen van trauma. Gezien het effect van trauma op het functioneren van de hersenen, is het eigenlijk wel heel logisch dat je er met neurofeedback ook wat aan kunt doen. Hij noemt dit herbedrading van de hersenen.

Er is een groot verschil tussen trauma dat bij kleine kinderen herhaaldelijk plaatsvindt en een eenmalige traumatische gebeurtenis in volwassenheid.

Bij misbruik dat herhaaldelijk plaatsvindt, met name door een persoon die vertrouwd wordt, ontwikkelen de hersenen anders dan normaal. Er ontstaat een heel systeem van overleving, met andere hersenverbindingen. Vaak ontstaan er leerproblemen doordat de hersenen niet toekomen aan leren. Hoe ingrijpender hoe complexer de behandeling.

Behandeling van trauma of PTSS gaat via verschillende vormen. Er is vaak sprake van hypo- of hyperarousal in de hersenen en de rest van het lichaam en met yoga/ mindfulness/ademtraining/EMDR en/of neurofeedback kan aan regulatie daarvan worden gewerkt. In de rechter temporale hersenen, ook het angstcentrum genoemd, is er vaak overmatige activiteit. Door via neurofeedback deze activiteit af te remmen, kun je de angst verminderen. Daarnaast is er teveel trage hersengolfactiviteit (Delta en Theta), met name in het frontale gedeelte waardoor er concentratieproblemen zijn. Dit lijkt op wat er aan de hand is bij AD(H)D en kan dus ook met neurofeedback behandeld worden. Als dit heeft geleid tot een meer stabiel zelfgevoel, kan er gewerkt worden aan problemen in het dagelijks leven met vormen van ‘praat’ of ‘spel’ therapie.

Concentratie

Concentratie

Eindelijk is er weer aandacht voor het gegeven dat de concentratie in een kantoortuin minder goed is dan als werknemers alleen werken, zie het artikel in de Intermediair: Weg-met-de-kantoortuin.

Het lijkt heel logisch, maar lange tijd werd de kantoortuin toch als een goede manier gepresenteerd om gezamenlijk aan het werk te gaan.

De teamleider zou daarbij goed overzicht kunnen houden over de werknemers en direct kunnen aansturen waar nodig.

In realiteit was het moeilijk te zien waar aansturing nodig was. Er werd veel overlegd, samengewerkt, of was dat meer een vorm van sociaal verkeer die niet bevorderend was voor het werk?

Ook klaslokalen op de basisschool lijken op kantoortuinen. Vooral als er geen klassikaal les wordt gegeven, maar ieder op zijn eigen niveau werkt en kinderen samen werkjes maken.

Er is altijd rumoer, beweging, kinderen lopen ook in en uit de klas. Voor iedereen is dat onrustig, maar voor prikkelgevoelige kinderen is het heel moeizaam zich te concentreren. Kinderen met AD(H)D of ADD hebben dan veel moeite zich te blijven concentreren op hun eigen werk in plaats van te reageren op alles wat er om hen heen gebeurt.

Er worden vaak oplossingen gevonden in de vorm van meer afsluiten van prikkels van buiten, zoals een koptelefoon of een tafel met afscherming. Soms krijgen ze bijles, 1 op 1 en gaan heel snel vooruit. Ligt dat dan aan de kwaliteit van de bijles of dat er verder geen afleiding is?

Zouden kinderen sneller leren als er meer stilte zou zijn in de klas? Wie weet is het tijd voor stilte oefeningen in de klas.

En wat betreft kantoortuinen,  ik zou zeggen, weg ermee. Waarschijnlijk is een eigen kamer voor elke werknemer te duur.

Dan maar lekker thuis werken. Voor sociaal verkeer een borrel. Voor vergaderen een vergaderruimte.

Werk ze!

(in stilte)

concentratie
concentratie

Neurofeedback : evidence based

Gelukkig wordt er steeds meer bewijs gevonden voor de werkzaamheid van Neurofeedback: evidence based.

De  Amerikaanse zusterorganisatie van het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP): het APA,  heeft neurofeedback recentelijk op het hoogste niveau (level 5) ‘evidence based’ verklaard bij het behandelen van AD(H)D. Daarnaast zijn er steeds meer aanwijzingen dat de op het EEG gebaseerde behandeling ook inzetbaar is bij andere stoornissen, zoals slaapproblemen, autisme en tinnitus.

In een review waar ook Martijn Arns van Brainclinics heeft meegewerkt, wordt een overzicht gegeven van onderzoek naar de werkzaamheid. Arns, M., Heinrich, H., and Strehl, U., 2015. Review Evidence-Based Research Neurofeedback AD(H)D)

Er is ook een boek uitgegeven: ‘Evidence-Based Practice in Biofeedback and Neurofeedback – 3rd edition’ (G. Tan, F. Shaffer, R. Lyle and I. Teo, 2016). Hierin staat een overzicht van alle laatste ontwikkelingen en onderzoeken in het werkveld.

Ook al zijn er op internet allerlei verwarrende berichten, in de wetenschap is er steeds meer bewijs te vinden over de werkzaamheid van neurofeedback: evidence based. Hopelijk vindt er steeds meer erkenning plaats en daarbij ook financiële ondersteuning voor hulp met deze hersentraining.

In mijn praktijk heb ik al veel kinderen en ook een aantal volwassenen met AD(H)D ermee geholpen. Natuurlijk wordt er naast deze behandeling ook hulp geboden op andere vlakken, waar dat nodig is. Dan kun je denken aan adviezen voor de opvoeding, biofeedbackontspanningsoefeningen, omgaan met stress, hulp bij slaapproblemen.

Slaapproblemen nemen vaak ook af door de neurofeedback. Ik heb gemerkt dat een aantal kinderen veel dieper gingen slapen en ’s ochtends wakker gemaakt moesten worden. Voldoende nachtrust is natuurlijk heel belangrijk voor hersenen die volop in ontwikkeling zijn.

Wellicht kunnen we met neurofeedback ook wat betekenen voor de ontwikkelende hersenen van kinderen met autisme. Ervaring met EEG behandeling autisme heb ik slechts eenmaal gehad, toen was er sprake ADHD en autisme. Ik hou de ontwikkelingen in de gaten!

Neurofeedback voor concentratieproblemen

Steeds meer mensen komen voor neurofeedback vanwege concentratieproblemen.

Gebrek aan concentratie lijkt wel hét probleem van deze tijd. Er is altijd wat te doen, er zijn veel prikkels en we zitten veel achter de computer, op de telefoon en naar televisie te kijken.

Dit kan leiden tot moeite om te focussen, om je aandacht te houden bij wat je op dat moment te doen staat, kortom: concentratieproblemen. Met als resultaat dat er niks uit je handen komt, je bent ongeorganiseerd en vergeet van alles.

Neurofeedback voor concentratieproblemen

Je hoeft geen AD(H)D diagnose te hebben om toch iets aan die concentratieproblemen te willen doen. Er zijn verschillende manieren om het aan te pakken, waaronder neurofeedback; wat is neurofeedback?. Het is een volwaardig alternatief voor het slikken van pillen, zie bijv. het artikel over neurofeedbacktherapie.

Er is de laatste tijd veel onderzoek naar neurofeedback gedaan en de werking van de hersenen. De resultaten zijn wisselend, goed double blind onderzoek is moeilijk uitvoerbaar. Wel blijkt dat de hersenen veel meer te beïnvloeden zijn dan we altijd gedacht hebben. Dat is een hoopvol bericht.

Als er sprake is van ernstige verstoringen in het functioneren van de hersenen, bijvoorbeeld door langdurige stress, dan heeft  neurofeedback onvoldoende invloed. In dat geval moet eerst de verstoring en stress aangepakt worden. Daar zijn specifieke biofeedbackoefeningen voor en cognitieve therapie. In onze AD(H)D behandeling kijken we heel goed naar wat iemand nodig heeft, omdat iedereen uniek is.

Voorafgaand aan de neurofeedback-training vindt een QEEG plaats omdat iedereen een uniek hersenpatroon heeft. Naast de neurofeedback sessies is het van belang om oefeningen in het dagelijks leven toe te passen. Er zijn ook mogelijkheden om je hersenactiviteit zelf te monitoren met speciale headsets. Deze markt is nog steeds in ontwikkeling, zoek goed uit of een bepaalde headset wel echt de informatie oplevert die je graag wilt.

 

ADHD / ADD behandeling

Wij geven een AD(H)D behandeling: een behandeling speciaal gericht op ADHD/ADD.

ADHD betekent Attention Deficit Hyperactivity Disorder. In het Nederlands spreek je over een aandachtstoornis met (ADHD) of zonder hyperactiviteit (ADD). Daar komt vaak impulsiviteit bij voor en in welke mate verschilt per persoon. Zie ook brainclinics

Kortom, de concentratie is verstoord oftewel de aandacht is weg bij datgene waarbij de aandacht nodig is. Wegdromen, ergens anders aan denken, uit het raam staren, het gebeurt ons allemaal. Soms kan het een gewoonte zijn geworden. Wanneer spreken we dan van een stoornis? Een stoornis wordt het als het je belemmert in je dagelijks functioneren. Voor kinderen kan dat betekenen dat ze veel vergeten en op school niet opletten en daardoor slecht kunnen leren. Bij volwassenen zul je het merken in het organiseren van werk en thuis. Afspraken worden vergeten, er zijn niet genoeg boodschappen gedaan etc.

De aandacht of concentratie kan verbeterd worden met neurofeedback, zie neurofeedback-training. De hersenen leren zo de aandacht te houden bij datgene wat gevraagd wordt.

Daarnaast kijken we waar iemand mee komt, wat het dagelijks functioneren het meest belemmert. We kijken of er nog bepaalde oorzaken zijn te vinden voor de concentratieproblemen of impulsiviteit. Met oefeningen en thuisopdrachten kunnen we daarmee helpen.

Neurofeedback is E.E.G. feedback; terugkoppeling van hersenactiviteit. We gebruiken ook een vorm van biofeedback waarbij je terugkoppeling krijgt over coherentie van de hartslag, zie ademtraining.

Bij mensen met AD(H)D zie je vaak dat ze teveel ‘slaapgolven’= Theta overdag hebben. Hieronder zie je een overzicht van de hersengolven:

Delta (2-4Hz) Slaap

Theta (4-7Hz) Dromerig

Low Alpha (8-10Hz) Ontspanning

Hi Alpha(10-12Hz) Ontspanning

Low Beta (12-15Hz) Ontspannen aandacht

Beta (15-20Hz) Aandacht

Hi Beta (20-30Hz) Hoge waakzaamheid

Naast het afremmen van teveel Theta activiteit, stimuleren we vaak de Beta activiteit.

De AD(H)D behandeling vindt plaats in praktijk ’t Gooi op Ruitersweg 32 in Hilversum.

ADHD / ADD behandeling, neurofeedback
AD(H)D behandeling, neurofeedback

Ademtherapie bij slapeloosheid

Slapeloosheid kan verholpen worden met ademtherapie.

Tijdens de slaap ga je vanzelf rustiger ademen. Het lichaam ontspant en de adem ook. Sommige mensen hebben verstoringen in de ademhaling die in de nacht optreden, waardoor ook de slaap verstoord wordt.

Emoties en spanningen zijn vaak direct van invloed op het ademhalingsproces. De adem kan vastgehouden worden waardoor er een storing in de doorstroom ontstaat. Er kan teveel worden in geademd in verhouding met de uitademing, waardoor er hyperventilatie ontstaat.

In de ademtherapie beoefen je een rustiger en regelmatigere adem overdag, wat ook doorwerkt in de slaap. Ook zijn er specifieke oefeningen die je kunt doen voordat je gaat slapen, waardoor je makkelijker inslaapt en doorslaapt. Spanningen, gedachten en emoties kunnen besproken worden, maar doordat je rustiger wordt door de ademtraining, worden de gedachten ook rustiger en de spanning vloeit weg. Via het computerprogramma krijg je feedback over je hartslag en kun je zien hoe je de balans kan vinden met je adem.

Voldoende slaap hangt nauw samen met het concentratievermogen  overdag. Bij mensen met concentratiegebrek (AD(H)D), zie je vaak dat er overdag teveel theta hersengolven zijn die de concentratie verstoren. Wanneer iemand met die klachten neurofeedbacktraining heeft gekregen, zie je vaak dat de slaapkwaliteit ook toeneemt. De theta hersengolven vinden dan meer tijdens de nacht plaats, waarvoor ze ook bedoeld zijn.

Er bestaat een vorm van yoga, Yoga Nidra, die invloed heeft op de alpha en theta activiteit in de hersenen. Nidra betekent slaap en bij het beoefenen van Yoga Nidra pendelen lichaam en geest heen en weer tussen ontspanning en halfslaap. De techniek wordt ook in liggende houding uitgevoerd. Van wat ik er van begrepen heb, hoef je minder te slapen na beoefening omdat je al zoveel tijd in ontspannen staat bent geweest. Deze yoga wordt gegeven in yogacentrum Ananda, door Annemieke van Noort.

yoga nidra en slapeloosheid
yoga nidra en slapeloosheid

Ga  hier naar ademtraining bij stress

ADHD Epidemie

Na de Depressie Epidemie wordt nu de ADHD Epidemie gesignaleerd door Trudy Dehue.

ADHD epidemie
ADHD epidemie

Tijdens mijn studietijd was ADHD een aangeboren afwijking in de hersenen waardoor iemand verminderd kon concentreren en druk gedrag vertoonde. Een weinig voorkomende aandoening.

Daar is behoorlijk veel verandering ingekomen. “ADHD Epidemie” verder lezen

Voeding

Al enige tijd wordt er geschreven over de invloed van voeding op ADHD. Door middel van het schrappen van 1 voedingsmiddel per keer en het bijhouden van het gedrag kan bepaald worden welk voedingsmiddel ADHD-gedrag oplevert. Ook las ik dat het toch niet voldoende wetenschappelijk was onderbouwd. “Voeding” verder lezen

In het zonnetje

In het nieuws was het bericht dat in landen waar de zon meer schijnt, minder ADHD voorkomt. De zon maakt mensen gezond, dat is logisch.

Toch vraag ik me af welke conclusies je eruit kunt trekken. Wie weet is er net zoveel ADHD-gedrag, maar zien ze het daar niet als een probleem dat behandeld moet worden. Het zou interessant zijn om de mensen die in de gebieden met weinig zon de classificaties doen, naar die gebieden te sturen om te classificeren. “In het zonnetje” verder lezen